Borsa Endeksi Nedir, Borsa Endeksleri

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem gören hisse se­netlerinin değerlerinin topluca izlenmesini sağlayan bazı endeksler kullanılmaktadır. Bunların makroekonomik gidişe ilişkin ipuçları verecek olanlarını burada sıralayalım: 

IMKB Ulusal - Tüm Endeksi: Menkul kıymet yatırım ortak­lıkları hariç ulusal pazarda işlem gören bütün hisse senetlerinden oluşturulmuş bulunan endekstir. 

IMKB Ulusal - 30 Endeksi: Menkul kıymet yatırım ortaklıkla­rı dışında ulusal pazarda işlem gören şirket hisse senetlerinden, se­çim kriterleri dönemsel değerleme ve değişiklikler esas alınarak se­çilen 30 adedinin oluşturduğu endekstir. 

IMKB Ulusal - 50 Endeksi: IMKB Ulusal 30 endeksindeki hisse senetlerine aynı kriterlerle 20 adet daha hisse senedi eklenmesiyle oluşturulmuş bir endekstir.

IMKB Ulusal - 100 Endeksi: IMKB Ulusal 50 endeksine aynı kriterlerle 50 adet daha hisse senedi eklenmesiyle oluşturulmuş bir endekstir. 

IMKB Ulusal - Tüm Endeksinin içinde sinai şirketlerin hisse se­netlerinin oluşturduğu alt gruba IMKB Ulusal-Sınai Endeks, hiz­met şirketlerinin hisse senetlerinin oluşturduğu alt gruba IMKB Ulusal-Hizmetler Endeksi, mali kesim şirketlerinin hisse senetleri­nin oluşturduğu alt gruba IMKB Ulusal-Mali Endeks ve teknoloji şirketlerinin hisse senetlerinin oluşturduğu alt gruba İMKB Ulusal - Teknoloji Endeksi adı verilmektedir. 

1999 yılında tüm borsa endekslerinin 2000 yılına göre yüksek olmasının temel nedeni Türkiye'nin IMF ile 17. stand-by üzerinde anlaşarak yeni bir programa başlamaya yönelmesiydi. Bu gelişme­nin yarattığı iyimser hava borsayı da etkilemiş ve borsadaki şirket­lerin hisseleri, dolayısıyla da borsa endeksleri yükselmişti. Kasım 2000'de yaşanan likidite krizinin etkisiyle 2000 yılı kapanış değer­leri 1999 yılıyla karşılaştırılamayacak kadar düşük kalmıştır. IMKB Ulusal - Mali Endeksinde görülen büyük gerileme ise hiç kuşkusuz bankacılık kesiminde yaşanan olumsuzlukların sonucu olarak ortaya çıkmıştır. 2001 yılı sonuna doğru borsada bir iyimserliğin ya­şanmaya başlandığını, ancak bu iyimserliğin 1999'a göre çok daha ihtiyatlı olduğunu söylemek mümkündür. 

Bu tablolardan hareketle geçmişe yönelik olarak ulaştığımız yargıları geleceğe de bir ölçüde taşımamız mümkündür. Borsa endekslerindeki gelişmeleri izleyerek ekonominin yönünü tahmin et­menin yanı sıra bu verilere ve o verilerin altındaki olaylara baka­rak ekonomideki ve siyasetteki gelişmelerin borsayı nasıl etkileye­bileceğini çıkarmamız mümkündür. Ekonomi ve siyasetteki geliş­meler ilk aşamada borsayı etkilemekle birlikte ikinci aşamada bor­sadaki gelişmelerin ekonomiyi etkilemesi kaçınılmazdır. Borsada hızlı düşüş ya da yükselişlerin yaşandığı bir ortamda, portföy yatı­rımcısının alternatiflerini borsa, faiz, döviz olarak düşünürsek, döviz kurları ve faizler ister istemez bu gelişmeden payını alacaktır.

Bunlara ek olarak borsada ortaya çıkan gelişmelerden şirket kâr ya da zararlarının artışı, dolayısıyla satışlardaki azalma veya artma­lar gözlemlenebilir. Bu gözlemler ekonominin büyüme sürecinde­ki gelişmelerin izlenmesine yardımcı olur.