Ekonomik Denge, Ekonominin Genel Dengesi

Ekonomik istikrar politikası denildiğinde ekonominin dengelerinin ne şekilde değiştirilmek istendiği anlaşılmalıdır. Bir başka değişle fizik bilimlerden farklı olarak değer yargılarının etkisi altıda objektif bir sonucu bir başka sonuç hedefleyerek değiştirme ça­basıdır. 

Ekonomide istikrar politikası uygulamanın temel amacı, is­tikrarsız olan ekonomik dengeyi istikrarlı hale getirmektir. Bunu yaparken de yalnızca istikrarlı değil aynı zamanda arzu edilen bir dengeyi gerçekleştirmek söz konusudur. Ekonomiyi hem ar­zu edilen hem de istikrarlı bir dengeye oturtmak da yeterli değil­dir. Bütün bunların yanında istikrarlı dengeyi, giderek daha yük­sek tatmin sağlayan dengelere doğru ilerletmek de söz konusudur. Böylece ekonomi politikasının uğraştığı denge fizik dengelerden iki noktada ayrılır: (i) reel denge ile normatif (arzu edilen) denge­yi bir arada yerleştirmeye çalışmak, (ii) böyle bir dengeyi istikrarda tutarken bir yandan da bu istikran bozmadan, söz konusu dengeyi daha yüksek toplumsal tatmin sağlayacak yeni ve istikrarlı dengelere doğru yürütmek (ekonomik büyüme). 

Dış dünyaya açık bir serbest piyasa ekonomisinin üç temel den­gesi vardır: Mal ve hizmetler piyasasında denge, döviz piyasasında denge, borç verilebilir fonlar piyasasında denge. Mal  ve hizmetler piyasasında dengeyi sağlayan öğe fiyattır, Denge fiyatının değişmesi dengeden sapmaları getirir. Bu piya­sada dengeden sapma iki türlü ulur: Enflasyon yada deflasyon, Bu sapmaları gidermenin yolu para ve maliye politikalarından Döviz piyasasında dengeyi i sağlayan öğe paritedir. Parite deği­şiklikleri dengeden sapmalar getirir. Döviz piyasasında dengeden sapma  iki turlu olur: Devalüasyon yada revalüasyon. Bu sapmayı gidermekte ağırlıklı olarak kullanılacak ekonomi politikası aracı  kur politikasıdır.

Burs verilebilir tonlar piyasasında dengeyi sağlayan öğe faiz­dir,  Denge faizinin değişmesi dengeden sapmalar getirir. Borç ve­rilebilir  fonlar piyasasında dengeden sapmanın iki sonucu olabilir: Faizler yükselir yada alçalır. Bu sapmayı gidermekte kullanılacak araç faiz politikasıdır. Açık ekonomilerde bu  uçlu dengenin birbiriyle uyumunun sağlanması çok Önemlidir. Çünkü bunlardan birinde ortaya çıkan sapma sonuçta ötekilerin de sapmasına yol açar. örneğin hızlı bir enflasyon sürecine giril misse paritenin yükselmesi ve faizlerin yük­selmesi bunu izler. 

Açık ekonomide dışsal etkiler de dengeden sapmaları getirebi­lir, örneğin diğer ekonomilerdeki hızlı büyümenin yabancı para­larda getirdiği değer artışları iç paranın parkesinde sapmalar geti­rebilir. Ya da uluslararası borç verilebilir fonlar piyasasında oluşan faiz yükselmeleri içeride de faiz artışlarına yol açabilir. 

Dolayısıyla ekonomiyi dengede tutabilmek tek başına o eko­nominin dengesiyle ilgili değildir. Denge sağlanırken dünya eko­nomilerindeki dengeye de paralel bir dengeyi sağlamak ya da on­ların ekonomisinden daha güçlü bir değişim içine girmek gere­kir.

Fiyatların serbestçe belirlendiği dışa açık bir piyasa ekono­misinde sermaye hareketleri serbestse o zaman denetlenebilecek olan göstergeler faiz veya döviz kurudur. Bu ikisinin aynı anda denetlenmesi mali sermayenin dışarıya kaçmasına neden olur.