|
Etkinlik Nedir, Ekonomik Etkinlik (Yeterlilik Derecesi)
Etkinlik genel anlamda bir faaliyet, hareket yada
davranışın, olanaklı olduğu kadar, yöneltilmiş
bulunduğu amaca ulaşma derecesidir. Diğer bir
deyişle amaca ulaşmada yeterli olup olmadığını
gösteren bir ölçüttür.
İşletme açısından etkinlik; işçilik, hammadde,
malzeme ve diğer girdilerin işletme içinde saptanan
amaçlar doğrultusunda ne denli etkin yada yeterli
kullanıldığını gösteren bir değerlendirme
kriteridir. Etkinlik, bir işletmenin üretim
faktörleri yada üretimin kendisi için önceden
saptadığı programın gerçekleştirilme derecesini
gösterir. Diğer bir deyişle fiili (gerçekleşen)
performans, önceden saptanan standart (olması
gereken) performans ile karşılaştırıldığında
gerçekleşen performansın standart performansa
ne ölçüde yaklaşıp
yaklaşmadığını gösterir. Etkinlik yada yeterlilik
derecesi aşağıdaki eşitlik ile belirlenebilir.
Etkinlik = Standart performans (değer)
Gerçekleşen (fiil) Performans
Bunu basit bir örnekle açıklamak istersek; bir işin
yapılmasında standart sürenin 2 saat olduğunu, fakat
uygulamada bu işin 3 saatte gerçekleştiğini
varsayalım. Yukarıdaki eşitliğe göre etkinlik
derecesi.
Ekinlik = 2 = 0.66 yada % 66'dır.
3
Buna göre işin yeterli derecede etkin olmadığı
sonucuna varılabilir. Etkinlik oranının "1"
değerinin altında kalması, faaliyetin istenildiği
kadar yada kendinden beklenildiği gibi
gerçekleşmediği anlamına gelir. Yeterli yada etkin
bir performans için amaç, etkinlik oranının "1"
değerine ulaşmasıdır.
Etkinlik ölçümü, işletmenin nerede olduğunu
görmesini olanaklı kılar. Eldeki girdilerden ne
denli iyi biçimde çıktı üretileceğini göstermesi
yanında, mevcut kapasitenin kullanılma değerine
ilişkin bir gösterge temin eder.
Etkinliğin arttırılması, işletme çıktılarının
olanaklı olan tüm yollardan (ekonomik, sosyal,
teknolojik v.b.) en yüksek düzeye çıkarılmasını
amaçlar. Çıktıların ekonomik ve teknolojik yollardan
en yüksek düzeye ulaştırılması etkinlik kadar
verimliliği de arttırır.
|
