Fiyat Endeksi Nedir, Fiyat Endeksleri Oluşturulması, Fiyat Endeksi Hesaplama

Fiyat düzeyi bir endeksle ölçülür. Bunun için ekonomideki binlerce mal ve hizmetin fiyatlarına ilişkin bilgiler toplanarak, buradan, tüm fiyatları tek bir sayı ile ölçen bir göstergeye ulaşılmaya çalışılır. Bu konuda akla gelen ilk çözüm tüm fiyatların ortalamasını almaktır. Ancak bu, her mal ve hizmete eşit ağırlık verecektir. Oysa ki herbir malın üretim ve tüketim miktarları ve ekonomideki öneme ayrıdır ve bunun mutlaka dikkate alınması gerekir. Bu nedenle bir fiyat endeksi oluşturulurken endekse dahil edilen mallar önem derecelerini yansıtacak şekilde ağırlıklandırılırlar. Bunun nasıl yapıldığını bir örnekle açıklayalım. 

Bir ekonomide üç mal üretilmekte ve satılmaktadır. Malların üretim miktarları, fiyatları ve her bir mala yapılan harcamaya ilişkin bilgiler tablo’da verilmektedir. Fiyatların ağırlıklandırılmasında malların harcamalar içindeki payına bakılmaktadır. Örneğin fiyatı 100 TL olan birinci maldan 50 birim, 20 TL olan ikinci maldan 160 birim ve 80 TL olan üçüncü maldan 35 birim üretilmiş ve satılmıştır. Ekonomideki toplam harcama 11.000 TL olup, bunun %45’i birinci mala, %29’u ikinci mala, %26’sı üçüncü mala yapılmıştır. Herbir malın endeksteki ağırlıkları harcamalar içindeki bu paylarına göre belirlenir.