Geçiş Ekonomisi (Transition Economy), Geçiş Ekonomileri

Eski Sovyetler Birliği, Doğu Bloğu ülkeleri ile Çin ve bazı diğer eski planlı ekonomilerin 1991 öncesinde başlayıp Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte daha da hızlanan "merkezi planlı bir ekonomik sistem" (centrally planned economy)'den "piyasa ekonomisi (market economy)"ne geçme çabaları, Batı Ülkeleri ve bahse konu reform ekonomileri ile uluslararası finans kuruluşlarınca oldukça ciddi desteğe mazhar olmuş bulunan yeni bir teorik çalışma disiplinini doğurmuştur: "Transition Economics"; kısaca Sosyalizmden Kapitalizme geçişin teorisi Aslında buna pek teori de denilemez. Bu disiplin, büyük ölçüde, bahse konu eski sosyalist ülkeler hükümetlerinin uyguladıkları dönüşüm paketleri üzerinde odaklanmakta, piyasa mekanizmasına geçişte nasıl bir pratik yol takip edilmesi gerektiği hususunda yoğunlaşmaktadır. Reformlar ani ve süratli bir şekilde (Polonya big-bang tartışmaları) mi yapılmalıdır? Yoksa Çin'de olduğu gibi tedrici bir yaklaşım (gradualism) mı sergilenmelidir? Devlete ait teşebbüsler hangi tekniklerle ve ne kadar süre içinde özelleştirilmelidir? Ülkede fiyatlar ve ücretler ile diğer faktör fiyatları ne ölçü­de ve ne kadarlık bir zaman diliminde serbest bırakılmalıdır. Ülke iç fiyatlar düzeyi ile uluslararası fiyatlar nasıl birbirine uyumlaştırılacaktır? Ülke ihtiyaç duyulan müteşebbis tipolojisini yaratmak, sağlam bir piyasa mekanizması kurmak için gerekli hukuki çerçeveyi nasıl oluşturacaktır? v.s şeklinde çok sayıda sofistike soruya ekonomik cevaplar arayan "Tansition Economy" disiplini günümüzde oldukça zengin bir birikime ulaşmış görünmektedir. Burada konumuz açısından üzerinde durulması gereken husus, planlama tartışmaları ile başlayıp, dönüşüm (transition) tartışmaları ile devam eden bu ekonomik düşünce geleneğine ilgi göstermenin Ülkemiz sorunlarına çare arayan fikir adamları ve bürokratlar için faydalı olabileceği gerçeğidir.