Kambiyo Denetimi

Kambiyo kontrolü sistemi geniş bir şekilde Büyük Dünya Bunalımı sırasında uygulamaya konulmuştur. Bugün birçok ülkede uygulanan bu sistem, döviz piyasasına yönelik diğer müdahalelerden çok daha yaygın ve etkilidir. Başlangıçta geçici önlem olarak uygulanmaya başlanmışsa da zamanla birçok ülkede yaygın bir iktisat politikası haline gelmiştir. 

Kambiyo ve döviz kontrolünün (ya da döviz kuru kontrolünün) amacı, döviz kun1nu sabit tutmak ve böylece paranın dış değerinin düşmesini (ya da yük­selmesini) önlemeye çalışmaktır. Bir ülkenin ödeme­ler dengesi açık verdiği zaman hiçbir önlem alınmadığında kambiyo kuru sabit tutulacak olursa döviz talebi daha da genişler ve resmi döviz kuru yanında ikinci bir kur (serbest piyasa kuru ya da karaborsa kuru) oluşur. Kambiyo kontrolü, döviz talep artışını sınırlamak, döviz arzın} genişletmek amacını güder. Aslında bu sistem, arz edilen döviz­lere devlet adına el koyar. Çeşitli yollardan döviz elde edenler, bu dövizleri değişmez bir kur üzerin­den devlete ya da devletin göstereceği kuruluşlara satmak zorundadırlar. Devlet, bu şekilde el koyduğu dövizleri gereksinme oranında dağıtma yetkisine sahiptir. Yani, bütün arz yetersizliklerinde olduğu gibi burada da bir çeşit tayınlama yöntemi uygulanmaktadır (Türkiye'de uygulanan maksimum 500 Dolarlık turist dövizi gibi). Böylelikle döviz arz ve özellikle talebi kontrol edilerek döviz kulU sabit tutulmaya çalışılmaktadır. 

Kambiyo kontrol sisteminde döviz alış ve satışındaki serbestlik çeşitli derecelerde olmakla birlikte, kaldırılmıştır. Herkes elde ettiği dövizleri, belli bir süre içinde kamunun gösterdiği bankalara satmak zorun dadır, bu zorunluluğa uymayanlara çeşitli yaptırımlar uygulanabilir. Döviz satışları da kamunun iznine bağlıdır. Kamu otoritesi döviz taleplerini gerek kullanılma amacı ve gerek miktar açısından kontrol edebilir ve döviz dağılımını bu ilkelere göre yapabilir.