Marjinal Teknik ikame Oranı

Üretim öğelerinin birbiri yerine ikamesinin sınırlı da olsa olurlu olduğunu yukarıda belirtmiştik. Ancak bu ikamenin bir teknolojik sınırı bulunduğunu hemen eklemek gerekecektir. Bunun nedeni, bir öğenin üretiminde kullanılan sonuncu birimin sağladığı ürün artışının (marjinal fiziki ürünün), o öğenin üretimdeki payı arttıkça azalmasıdır. işte eş­ürün eğrileri aynı zamanda, bir üretim öğesinden kullanılan miktarın belli bir ölçüde (K) azaltılması (ya da arttırılması) karşısında, aynı ürün miktarının (Q) korunabilmesi için, öteki üretim öğelerinden kullanılan miktarın hangi ölçüde (L) arttırılması (ya da azaltılması) gerektiğini de gösterirler. Belirli sınırlar içinde üretim öğelerinin bimirleri yerine kullanılabilmesi, ekonomide, teknik ikame olarak adlandırılır._Bir  öğenin diğerini ikame gücü, bir oran yardımıyla ifade edilebilir. Bu orana, "Girdiler Arası Marjinal Teknik ikame Oranı" adı verilir. Teknik ikame oranına ulaşmak için, eş-ürün eğrisinin herhangi bir noktasındaki eğimini (- ) ile çarpmak yeterlidir. 

Teknik ikame oranı, yukarıda ifade edilen biçimiyle, türevsel niteliktedir. Bu nedenle, yönü ne olursa olsun, eş-ürün eğrisinin herhangi bir noktasındaki teknik ikame oranı tek değerlidir. Bir başka deyişle, emek öğesinin bir birim arttırılması durumunda sermayedeki azalış ne kadarsa, emek öğesinin bir birim azaltılması durumunda arttırılması gerekli sermaye miktarı da yine o kadardır.

Yukarıdaki şekil'de x ekseni üretim öğelerinden emeği, y ekseni ise sermayeyi temsil etmektedir. Şekil üzerinde yer alan Q eş-ürün eğrisi belirli bir ürün miktarını göstermektedir. Bu ürün miktarını hem (Lı - Ki) öğe bileşimi ile, hem de (L₂ - K2) öğe bileşimi ile elde etmek olanağı vardır. Her iki öğe bileşiminde de, kullanılan öğe miktarlarına indirilen doğruların kesiştikleri A ve B noktaları Q eş-ürün eğrisi üzerinde bulunmaktadır.

Eş-ürün eğrisi üzerinde (A) bileşiminden (B) bileşimine geçerken (Şekil) aynı ürün düzeyini korumak amacıyla sermaye (K) öğesi daha az kullanıldığı için emek (L) öğesi onun yerine ikame edilmektedir. (B) noktasında (K) kadar daha az sermaye öğesi, (L) kadar daha çok emek öğesi kullanılmaktadır. O halde, firmanın üretim süreçlemesinde kullandığı sermaye miktarını (K) kadar azalttığı zaman, aynı eş-ürün eğrisi üzerinde kalma koşuluyla, emek öğesinden almak istediği (L) kadardır.

Eş-ürün eğrisinin eğimine eşit olan MTİO aynı zamanda öğelerin marjinal fiziki verimlilikleri oranına da eşittir. Bir malın üretiminde kullanılan öğelerin bileşimi değiştirildiği durumda, aynı miktar ürün elde etmek istendiğinde, girdilerin hangi ölçüde değiştirilebileceği, onların marjinal fiziki verimlerinin birbirine oranı ile belirlenir.