|
Parasız Değişim, Trampa Nedir
Malın malla değişimine aynı değişim veya trampa
demekteyiz. Bu bakımdan trampa koşullu bir
değişimdir. Eğer geriye doğru bir genelleme yapacak
olursak, malın mal ile değiştirildiği dönemlerde her
mal, onunla değiştirilen malın parası olmuştur.
Örneğin 1 kg zeytini 5kg üzüm ile değiştiren kişi
için bir kg zeytin 5kg üzüm bedeli yani parası idi.
Aynı şekilde karşı taraf içinde 5kg üzüm bir kg
zeytinin bedelini oluşturmaktadır. Burada önemli bir
noktaya değinmek zorundayız. Hiç kimse kendisine
doğrudan ve dolaylı biçimde yararı dokunmayacak olan
bir malı, elindeki değerli bir mal ile değiştirmek
istemez. Bu bakımdan birbirleriyle mal değiş tokuşu
yapan iki kişinin, aynı zamanda kendi aralarında da
bir değer eşitliği üzerinde anlaşmış oldukları
söylenebilir. Bir kg zeytini 5kg üzüm ile
değiştirildiği olayda taraflar, bir kg zeytinin 5kg
üzüme veya 5kg üzümün bir kg zeytine eş değerde
olduğunu kabul etmişlerdir.
Kuşkusuz bu tamamen sübjektif (öznel) bir yargıdır.
Çünkü değer ancak us'da oluşan ve fakat büyüklüğü,
uzunluk yahut ağırlık gibi somut olarak ölçülmeyen,
soyut bir kavramdır.
Bir değişimin gerçekleşmesi için şu koşullar
gerekir:
İki kişinin olması (x ve y) x'in önereceği mal
(zeytin) y'nin aradığı mal olmalı.
Aynı şekilde y'nin vereceği mal (üzüm) x' in aradığı
mal olmalı
x ve y değişime karar vermelidir.
Trampa geçici ve terk edilmiş bir değişimdir. Çünkü
trampanın aşılması veya giderilmesi olurlu olmayan
pek çok güçlüğü vardır.
- Değişimdeki mal ve hizmetler çoğaldıkça değişim
oranlarının artması güçlükler yaratacaktır.
Piyasadan sayıda mal ve hizmetler bulunmuyorsa ve
trampa yolu ile değişim yapılacaksa her malın,
diğeri ile ne oranda değişebileceğini n
(n-1) formülü ile bulmak olurludur.
Örneğin, 10 birim malın değişim (mübadele)
oranlarının sayısı
10(10-1) / 2 = 100- 10 / 2 = 45 dir.
100 birim mal değiştirilecekse değişim sayısı;
100(100-1) / 2 = 10000- 100 / 2 = 4950 olacaktır.
Binlerce tür malın trampası söz konusu olduğunda çok
büyük sayıda değişim oranı ortaya çıkacaktır ki
bunun gerçekleşmesi güçtür. Oysa paralı ekonomilerde
bu güçlük ortadan kalkmaktadır.
Trampa büyük kârlara ve zararlara neden olabilir.
Malların piyasa değeri konusunda bilgisi ve
dengesini bulunmayanlar, sürekli aldanma tehlikesi
ile karşı karşıya kalacaklardır.
Mallar bölünebilir türden değilse değişim yine
güçleşecek ve hatta malın türüne göre, bazen
olanaksızlaşacaktır.
Değişimi yapılmak istenen malların korunması,
taşınması ve stoklanması çok güç olabilir. Çünkü
mallar bozulur. Paranın uzun süreli gereksinmeleri
karşılayabilmesi için hafif, bozulmaz ve kolaylıkla
saklanabilir mallar olması gerekir.
- Trampa da bir satış birde alım aşaması vardır.
Malını vermek isteyen kimse önce o malı arayanı
bulacak, sonra kendi istediği malı satacak alan
kimseyi arayacaktır. Gerekirse diğer bir mal içinde
onu satanı bulmaya çalışır. Bu olay az çok uzun bir
sürenin geçmesini gerektirir.
|
