Tüketici Rantı
Bir mal ve hizmete her tüketici farklı değerler
verir. Bunun sonucunda bir maldan çeşitli
fiyatlardan satın alınmak istenen miktarlar her
alıcı için farklı olur. Bazı alıcılar bir mala,
öteki alıcılardan ve satın almak istedikleri öteki
mallardan daha fazla önem verdiklerinden dolayı daha
fazla para ödemeye razı olurlar. Bazı alıcılar ise,
sözü edilen malı yalnızca ucuzlayınca almak isterler.
Farklı alıcıların aynı mala farklı fiyat ödemeye
nazır olmalarına karşın yukarıda açıklandığı gibi
tam rekabet piyasasında her mal için tek fiyat
vardır. TÜketicilerin bir bölümü o malı alabilmek
için denge fiyatının üzerinde bir fiyat ödemeye
hazır oldukları halde, piyasada geçerli sabit denge
fiyatından o malı satın almaktadır.
Denge fiyatının üzerindeki fiyatlardan, söz konusu
malı satın almaya razı olan alıcıların, bu malı
denge fiyatından alabilmeleri, bunlar için bir tür
gelirdir (kazançtır). İşte bu gelire tüketici rantı
adını veriyoruz. Bu açıklamaya bağlı olarak tüketici
rantının, bir tüketicinin belirli bir malı satın
alabilmek için ödemeye razı olduğu fiyat ile
piyasada oluşan ve ödediği denge fiyatı arasındaki
fark olduğunu söyleyebiliriz.
Belirli bir piyasada herhangi bir malı satın alan
tüketicilerin sağladıkları toplam tüketici rantı
aşağıdaki şekilde gösterilmiştir Örneğin tüketiciler
arasında bazılarının ödeyebileceği en yüksek fiyat
OP2'ye kadar çıkabilir. Bu durumda P1P2 taralı alanı
toplam tüketici rantını oluşturacaktır. Çünkü
piyasada oluşan denge fiyatı OPı; bu fiyattan alınan
yani talip edilen miktar OQı'dir. OPı fiyatından
daha fazla fiyat ödemeye razı tüketiciler
olabilecektir.
Üretici
Rantı
Yine belirli bir piyasada oluşan denge fiyatı OPı;
bu fiyattan satılan miktar da yani arz miktarı da
OQı olsun. OPı fiyatından ürününü daha düşük
fiyattan satmaya razı üreticiler (firmalar) de
olabilecektir. Ürününü denge fiyatından daha düşük
fiyatla satmak isteyen üreticilerin, OPı fiyatından
satış yapmaları durumunda birim başına P1P3; toplam
olarak da P1P3K taralı alanı kadar bir kazançları
olacaktır. Bu kazanca da üretici rantı veya üretici
artığı adı verilir
|
