Ekonomİ PolİtİkasI Sözlüğü

G 

GATT: Bkz. Dünya Ticaret örgütü.

Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH): Bir ekonomideki üretici birimlerin belirli bir dönemde ürettikleri çıktılardan bunların içine giren girdilerin düşülmesiyle bulunan net üretim miktarının parasal ifadesi.

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYÎH): GSMH - Net dış âlem faktör gelirleri (bkz. Dts âlem faktör gelirleri).

Gelir dağılımı: Bir ekonomide elde edilen gelirlerin ekonomideki hane halkları arasındaki dağılımı.

Gelirler politikası (incomes policy): Fiyatların, ücretlerin, kiraların, faizle­rin bir süre için dondurulması ya da artışının kontrolü yoluyla enflasyo­nu düşürmeye yönelik bir politika.

Genel bütçe: Yalnızca bakanlıklara ilişkin gelir ve giderleri kapsayan bütçe.

Geri alım ihalesi: Hazine'nin piyasaya çıkarmış olduğu devlet iç borçlanma senetlerinin bazılarını vadeleri henüz gelmeden ihale yoluyla geri alması. Bu şekilde, Hazine borcunu erken öder.

Gini katsayısı: Bir ülkede milli gelirin dağılımının adaletli olup olmadığı­nı ölçmeye yarayan bir katsayı. 0 ile 1 arasında bir değerdir. O'a ne kadar yakınsa, mutlak eşitliğe o kadar yaklaşılmış, l'e ne kadar yakınsa mut­lak eşitlikten o kadar uzaklaşılmış demektir. Katsayı Lorenz eğrisinin üs­tündeki alanın altındaki alana bölünmesiyle bulunur. Bkz. Lorenz eğrisi. Türkiye'de Gini katsayısı en son ölçümlere göre 0.49 civarında olup, dün­yanın en gayri adil gelir dağılımlarından birisine işaret etmektedir.

Girdi-çıktı tablosu (input-output table): Bir ekonomideki son malların üretiminde kullanılan ara malların miktarını gösteren tablo.

Görünmeyen işlemler: Yurtiçindeki yerleşik kişilerle yurt dışındaki yerleşik kişiler arasındaki mal ticareti dışındaki alışveriş.

Görünmeyen işlemler dengesi: Görünmeyen işlem gelirleriyle giderleri arasındaki farktır.

Görünmez el (invisible hand): Tam rekabetçi bir ekonomide dışarıdan hiçbir müdahale olmaksızın piyasaların kendiliğinden dengeye geleceği­ni söyleyen terimdir. Adam Smith tarafından ekonomi yazınına kazandı­rılmış bir terimdir.

GSMH zımni deflatörü: Cari fiyatlarla hesaplanmış GSMH'yı reel, yani fi­yat hareketlerinden arındırılmış GSMH'ya böldüğümüz zaman GSMH zimni deflatörünü bulmuş oluruz. GSMH zimni deflatörü GSMH hesap­lamasına giren mallardan oluşan sepetin fiyatlarındaki ortamla yıllık de­ğişmedir.

Guvernör (Governor): Bağımsız bir idarenin yöneticisi anlamına gelen ve genellikle merkez bankası başkanları için kullanılan bir terim. IMF ve Dünya Bankası grubunda üye ülkeleri temsil etmek üzere görevlendirilen bakan, merkez bankası başkanı gibi görevlilere de bu isim verilir.

Gümrük Müsteşarlığı: Gümrüklerle ilgili mevzuatın hazırlanmasından ve uygulamasından sorumlu Başbakanlığa bağlı bir müsteşarlıktır. 

H 

Harcanabilir gelir Tüm vergiler ve diğer kesintiler çıktıktan sonra elde ka­lan ve istendiği gibi harcanabilecek gelirlerin toplamı.

Hazine: (1) Kişi, kurum veya devletlerin sahip oldukları taşınır ve taşın­maz mal varlıkları ile çeşitli hakları gösteren belgeler. (2) Kişi, kurum ve devletlerin sahip oldukları servet ve hak ifade eden belgelerin saklandık­ları yerler ve bunları yöneten kurum ya da birimler. Türkiye'de Hazine Başbakanlığa bağlı bir müsteşarlıktır.

Hazine'nin birliği: Devletin tüm gelirlerinin bir havuzda toplanıp tüm har­camalarının aynı havuzdan yapılması ilkesi.

Hazine bonosu: Türk hazinesinin çıkardığı vadesi bir yıldan kısa olan borç­lanma senetleri.

Hazine iç borçlanması: Yurtiçindeki kaynaklardan (kişiler, özel kurumlar, kamu kurumlan) genellikle gönüllü yöntemlerle belirli bir vadeyle ve be­lirli bir sabit ya da değişken faiz karşılığında piyasa şartlan içinde hazine­nin borçlanması.

Hazine kâğıtları: Hazine tarafından ihraç edilmiş devlet iç borçlanma se­netleri (tahvil ve bonolar).

Hiperenflasyon: Bkz. Enflasyon çeşitleri.

Hipotez: Bir neden-sonuç ilişkisinin deney ya da yeteri kadar gözlem­le kanıtlanmamış ifadesidir. Aksi ortaya konuluncaya kadar doğru ka­bul edilir.

Hükümranlık hakkı (seignorage): Para basma tekelinin devlette ya da dev­letin yetkilendirdiği bir kuruluşta (merkez bankası) olması nedeniyle pa­ra basmaktan dolayı elde edilen gelir hakkı. Merkez bankası da elde ettiği kârları yıl sonunda Hazine'ye temettü olarak verir.